Plato’s droom    Plato droomde veel, en na hem is er nog veel meer gedroomd. Hij droomde dat de mens oorspronkelijk een tweeslachtig wezen was, maar dat het mannelijke en vrouwelijke deel van dat wezen als straf voor begane zonden van elkaar waren gescheiden. Hij bewees dat er niet meer dan vijf volmaakte werelden kunnen bestaan, want er zijn maar vijf meetkundige lichamen die uit regelmatige veelhoeken kunnen worden opgebouwd. Zijn republiek was een andere grote droom van hem. Hij droomde ook nog dat de slaap uit het waken wordt geboren en het waken uit de slaap, en dat je alleen vanuit het water naar een zonsverduistering moest kijken, omdat je anders zeker blind zou worden. Dromen bezorgde je in die tijd een grote reputatie. De volgende droom is niet zijn minst interessante. Volgens Plato wilde de grote Demiurg, de eeuwige Schepper die de oneindige ruime had gevuld met ontelbaar veel hemellichamen, de demonen die getuige waren geweest van zijn daden op de proef stellen. Hij gaf ze allemaal een kleine hoeveelheid materie om iets te creëren, ongeveer zoals Phidias en Zeuxis hun leerlingen opdracht moeten hebben gegeven een beeld of schilderij te maken, als we het kleine met het grote kunnen vergelijken. Demogorgon kreeg een kluit modder die “de aarde” werd genoemd. Toen hij het had omgevormd tot wat we tegenwoordig als zodanig kennen, was hij van mening een meesterwerk te hebben geproduceerd. Hij verwachtte dat zelfs zijn gelijken onder de indruk zouden zijn en hem zouden prijzen, maar tot zijn verbazing werd hij met hoon overladen. Een van hen, een enorme flauwe grappenmaker, zei: “U heeft echt goed werk afgeleverd. U heeft uw wereld in tweeën gedeeld en een grote plas water tussen de halfronden neergelegd, waardoor ze geen contact meer met elkaar hebben. Op die polen van u bevries je en op de evenaar ga je kapot van de hitte. U bent zo wijs geweest grote zandwoestijnen te creëren, zodat degenen die erin terechtkomen sterven van de honger en de dorst. Over die schapen, koeien en kippen van u ben ik behoorlijk te spreken, maar eerlijk gezegd ben ik dat een stuk minder over de slangen en spinnen. Uw uien en artisjokken zijn goede producten, maar ik begrijp niet waarom u de aarde met zoveel giftige planten heeft bedekt, tenzij u van plan bent om alle bewoners ervan te vergiftigen. U heeft verder een dertigtal apensoorten geschapen en nog veel meer hondenrassen, maar slechts vier of vijf mensensoorten. Het is waar dat u dit laatste dier heeft begiftigd met wat u ‘de rede’ noemt, maar laten we wel wezen: die rede is bespottelijk en grenst aan de waanzin. Blijkbaar draagt u de mens geen warm hart toe, want u heeft hem vele vijanden gegeven en weinig verdedigingsmiddelen, veel ziektes en weinig remedies, veel passies en weinig wijsheid. U wilt zeker niet dat er veel van die wezens op aarde overblijven, want afgezien van de gevaren waaraan u ze blootstelt, heeft u ervoor gezorgd dat ieder jaar tien procent van de soort aan de pokken bezwijkt en de levensbron van de overige negentig procent wordt vergiftigd door syfilis; en alsof dat nog niet genoeg is, heeft u het zo geregeld dat de helft van de overlevenden aan het bekvechten is en de andere helft elkaar probeert uit te roeien. Ongetwijfeld zullen ze u zeer erkentelijk zijn. U heeft echt een prachtig meesterwerk afgeleverd.” Demogorgon werd rood. Hij besefte maar al te goed dat zijn schepping nogal wat morele en materiële tekortkomingen vertoonde, maar hij hield vol dat hij meer goed dan kwaad had gedaan. “Kritiek leveren is makkelijk,” zei hij, “maar denkt u nu werkelijk dat het eenvoudig is een dier te creëren dat altijd rationeel en vrij is, en dat zijn vrijheid nooit misbruikt? Denkt u dat het eenvoudig is, wanneer je negen- of tienduizend soorten planten schept, om te vermijden dat sommige daarvan schadelijke eigenschappen ontwikkelen? Denkt u dat het mogelijk is om met een bepaalde hoeveelheid water, zand, modder en vuur een planeet te maken zonder zeeën en woestijnen? U, meneer de grappenmaker, heeft net de planeet Mars gecreëerd. We zullen zien wat uw indeling in twee helften heeft opgeleverd en hoe mooi de maanloze nachten op die planeet zijn. We zullen zien of uw mensen er niet worden geplaagd door waanzin en ziekte.” De demonen richtten hun blik op Mars en natuurlijk lachten ze er smadelijk om. De serieuze demon die Saturnus had vervaardigd werd evenmin gespaard. En ook zijn collega’s, de makers van Jupiter, Mercurius, Venus, allemaal kregen ze harde kritiek naar het hoofd geslingerd. Ze schreven grote werken en verhandelingen, maakten scherpe opmerkingen, componeerden liederen, zeiden belachelijke dingen, spraken bittere woorden. Uiteindelijk legde de eeuwige Demiurg allen het zwijgen op. “U heeft,” zei hij, “goede en slechte producten voortgebracht, want u bent allen zeer intelligent, maar niet perfect. Uw werken zullen slechts enkele honderden miljoenen jaren bestaan en daarna zult u het met de opgedane ervaring beter doen. Alleen mij is het gegeven volmaakte en onvergankelijke dingen te scheppen.” Ziehier wat Plato zijn leerlingen bijbracht. Toen hij opgehouden was met praten, zei een van hen: “En vervolgens bent u ontwaakt.” De Franse tekst vindt u hier. © Hendrik Hutter 2009